Vanochtend de eerste ochtend dat het niet koud was. Geen ruiten krabben. Voor de vliegenvangers is dat vast ook fijn, en vandaag zingen ze dat het een lust is. En waar ze de afgelopen dagen het na een uur of 1 ‘s middags wel voor gezien hielden, lijken ze vandaag gewoon door te gaan. Er is ook wat om voor te zingen, want er komen steeds meer vrouwen aan.

Er kan van alles verteld worden over vliegenvangertaal. Er zijn twee vocalisaties die heel erg opvallen: het fanatieke roepjes “bitbitbit” dat in allerlei situaties gebezigd wordt. Vaak heb ik het idee dat ze het vooral doen wanneer ze geagiteerd zijn. Bijvoorbeeld als er koolmezen bij een nestkast verschijnen en die moeten worden weggejaagd. Of als er een vervelende onderzoeker rondhangt. Het tweede meest gehoorde geluid is de zang, wat een vrij kort riedeltje is, maar dat eindeloos herhaalt kan worden. Ik heb niet een heel muzikaal oor, maar weet dat er zeker wat variatie op het standaardthema is. Het mooiste vind ik wanneer het einde van het liedje met een soort watervalletje wordt verlengd. Ik denk dat sommige individuen dat doen, en andere niet, maar ik heb daar nooit systematisch aantekeningen over gemaakt. Dit jaar zit bij één nestkast een man die zo vreemd zingt, dat ik hem van een paar honderd meter al herken.

Maar er zijn ook allerlei veel meer subtiele vocalisaties. Zo is er een heel zacht jodelgeluidje, dat je volgens mij alleen hoort wanneer een man een vrouw heeft. Om een vrouw te verkrijgen moeten de mannen een vrouw naar een nestkast lokken, en ook daarvoor is er een apart liedje, dat veel hoger van toon is. De mannen zingen dit zelfs als ze de kast in gaan om daar een vrouw naar binnen te lokken. En vandaag was één van de meest aandoenlijke waarnemingen een man die heel zachtjes bovenin een den wat zat te murmelzingen. Merels kunnen zit ook zo mooi aan het einde van de winter, terwijl ze ergens onder in een heg zitten. En bonte vliegenvangers blijken dit ook al in Afrika te doen voordat ze vertrekken. Het voelt als een oefening voor het echte werk. Oja, en dan ben ik zeker ook nog de smak-geluidjes vergeten. Wanneer doen ze die eigenlijk? Hmmm, misschien ook iets om vaker op te letten.

Helaas zitten er te weinig uren in de dag om naar al die aspecten van het vliegenvangerleven te kijken. Of als je het anders bekijkt: we hebben onze waarnemingen zo ingericht dat we gewoon geen tijd nemen om hier naar te kijken. Als we de individuele aankomst van ruim 400 vliegenvangers met enige zekerheid willen registreren dan is er weinig tijd over. Allemaal een kwestie van keuzes.