Vanochtend begonnen op het Aekingerzand. Mooie zonsopgang in het gedeelte met heel open dennenbos. Dit is roodstaartland, en overal zingen ze hun knorrende zang. Ooit was dit ook vliegenvangerparadijs. Zelfs als je hier nog nooit geweest was, had je geen enkele moeite om nestkasten te vinden, want bij meer dan de helft zat wel een vliegenvanger te zingen. In 2012 zongen er 60 mannen bij de 100 beschikbare kasten. Veel meer vliegenvangers dan koolmezen. Ik heb dit nestkastplot al een paar jaar niet zelf meer gecontroleerd (Richard deed dat) en ben verbaasd (verontrust?) over de lage aantallen. Waar we in de andere plots richting aantallen gaan die we tegenwoordig gewend zijn, komen we nu niet verder dan 13, wat iets meer dan een derde is van vorig jaar (en dan maar niet aan 2012 denken). Wat is hier aan de hand? Mis ik iets? Of is het gewoon toeval, en komen de vliegenvangers in dit gebied dit jaar wat later. Het valt me op dat dit nu ook het gebied is waar het ingewikkeld is om aankomst te monitoren, deels omdat vogels even ergens zitten te zingen en vervolgens ook weer zomaar verdwijnen. En omdat er veel ruimte is, neemt een deel van de vogels die ruimte ook, en zit bij verschillende nestkasten te zingen.

Om het geheel wat in perspectief te plaatsen: in de meeste (van de zeven) studieplots die we sinds 2007 ging het de eerste jaren cresendo. Aantallen stegen rap, totdat ze in 2011-13 piekten. Vanaf dat moment is er een geleidelijke daling, die bij vrouwen (en dus broedparen) sterker is dan bij de mannen. Als je op de zingende mannen afgaat dan lijkt het relatief mee te vallen, maar een steeds groter percentage krijgt geen vrouw. Is dat zorgelijk? Ik weet het niet zo goed. Over het geheel genomen lijkt het de bonte vliegenvangers het in Nederland sinds 2007 zelfs voor de wind te gaan. Vooral in Zuid-Nederland zijn de aantallen broedparen sterk gestegen. Misschien is er een soort waterbed effect: toename in Zuid-Nederland leidt mogelijk tot afname elders, bijvoorbeeld omdat het overwinteringsgebied vol zit. Maar mogelijk denken we dat die bonte vliegenvangers toenemen, omdat al die ongepaarde mannen zo ontzettend veel blijven zingen, waardoor ze de tellingen in de war schoppen. Twintig jaar onderzoek doen, en dan zelfs dit soort bassale vragen niet kunnen beantwoorden….. Of: omdat we nu 20 jaar gegevens hebben zijn wij als de beste in staat om ook hier een antwoord op te kunnen gaan geven.