Grappig: het was vanochtend misschien nog wel kouder dan gisterochtend. Eén graad op de thermometer. Dan denk je dat die vliegenvangers net als gisteren er even weinig zin in hebben. Gelukkig had ik ongelijk. En waar dat dan aan ligt? Misschien omdat het gistermiddag veel beter weer was dan eergistermiddag, en ze voldoende hebben kunnen eten om dan vanochtend lekker te kunnen zingen? Of omdat er vannacht meer vrouwen zijn aangekomen?
Er verdwijnen ook weer mannen. Zoals bij kast 259, waar een koolmees nu nestelt en waar alleen de plukjes donsveren op de grond herinneren aan de vogel die ik gisteren nog zag. Die hebben ongetwijfeld bonje gehad en die man is mogelijk (dodelijk) gewond geraakt. Of heeft besloten zijn heil elders te zoeken. Jammer, want hij was geringd, en nu zullen we niet weten wie hij was. Maar hij kan natuurlijk ook nog ergens anders opduiken, hoewel ik hem vandaag dus niet vond.
Op zo’n ochtend zijn er ook allerlei intieme waarnemingen. De man van kast 316 die bijzonder fel (en tam) is en me op twee meter uit komt schelden. Met de kou en het lage zonlicht komt er bij iedere vloek een alarmwolkje uit z’n snavel. Zeldzaam verschijnsel om dat te zien te krijgen. Of de man die vol vuur een vrouw probeert te verleiden bij zijn kast. Het blijft grappig om te zien hoe ze dan met veel aplomb zingend naar de nestkast vliegen, en daar voor de ingang een heel hoog liedje zingen. Als de vrouw niet reageert: nogmaals zo’n vluchtdansje. En dan de nestkast in, om daar hun mooiste liedje te zingen.
Over dat intieme: ik bedenk dat ik bij veel van de intieme momenten in het leven van de vliegenvangers aanwezig ben (of moet ik zeggen: mag zijn?). Van de geboorte van de jongen, tot het zelfstandig worden als ze de nestkast verlaten. Vaak ben ik ook toeschouwer van de eerste dates die ze hebben, en zie ik hoe mannen dan een vrouw proberen te verleiden. En in sommige gevallen heb ik zelfs aan het sterfbed gestaan, wanneer een koolmees een vliegenvanger dodelijk had gewond. Of die vliegenvangers mijn aanwezigheid bij al die momenten in hun leven waarderen is een andere kwestie.
Je kunt gerust beweren dat dit “slow science” is. Zeker wanneer je denkt dat wetenschap één en al glamour is, met briljante ontdekkingen en de allernieuwste apparaten om het leven van mensen uiteindelijk beter te maken. Maar de meeste wetenschap is hard werken om de beste gegevens bij elkaar te krijgen, en in dit geval betekent dat gewoon weer elke dag het bos is en al die vliegenvangers bekijken. Wie is er nieuw bijgekomen? Wie is gepaard geraakt? En wanneer is het eerste ei gelegd? Op zich allemaal geen schokkende waarnemingen, zeker niet wanneer je dat maar één jaar volhoudt. Maar als je zoals ons dat lang vol weet te houden, dan zijn er allemaal patronen te bekijken die veel zeggen over hoe zo’n trekvogel zich aanpast aan het veranderende klimaat. En omdat aanpassing gewoon tijd nodig heeft, nemen wij die tijd ook om dat te onderzoeken. Een straf is dat overigens niet.
Waar staan we nu in het seizoen? Ik heb weer mijn grafiekjes bijgewerkt van de cumulatieve aankomst van mannen en vrouwen. Op de horizontale as staat dus de aankomstdatum, en op de verticale as staat het percentage van de vogels die op dat moment is aangekomen. Ieder lijntje is een jaar, en het rode lijntje is 2026. Zoals het er nu op lijkt zijn vrijwel alle mannen er nu (maar bedenk dat het verwachte aantal is gebaseerd op het aantal van vorig jaar), en behoort 2026 tot de jaren met een vroege aankomst. Het kwam wat laat op gang, maar toen ging het ook heel hard (dus de lijn stijl omhoog). Het lijkt er op dat we nu ongeveer 60 procent van de verwachte vrouwen binnen hebben, en ook die zijn vroeg relatief tot de meeste andere jaren. Over die aankomst van vrouwen moet ik opmerken dat er een enorm verschil lijkt te zijn tussen studieplots: bijvoorbeeld in plot Dwingeloo heeft nu tweederde van de mannen een vrouw, terwijl in het Dieverzand nog geen kwart is. Voor die mannen is het maar hopen dat er nog veel vrouwen bijkomen, want anders hebben ze dat hele stuk voor niets gevlogen.
