Wederom een prachtige dag. Zonnig en windstil. Vooral dat laatste is lekker voor het veldwerk, want het geluid draagt zo lekker ver. Klein nadeel is dat ook alle wegen goed hoorbaar zijn, en hoewel je denkt dat die natuurgebieden groot zijn, is er altijd wel een irritante weg te horen.

In het bos kijk je in eerste instantie met je oren. Dat geluid verruimt je blik ver voorbij je kan zien. Zonder goed gehoor wordt dat veldwerk opeens een stuk lastiger, zoals Richard nu opeens ervaart. Als de vliegenvangers nog niet zingen zijn het soms maar subtiele roepjes die je op het spoor van de vliegenvangers zetten. Zeker die mannen die vroeg aankomen willen nog wel eens even wachten voordat ze echt gaan zingen.

Bij dit soort waarnemingen draait alles om detectiekans. Als die laag is, dan kan het zomaar voorkomen dat een vogel al dagen in het bos aanwezig kan zijn, zonder dat we hem zien. En omdat we de aankomst zo goed mogelijk voor ieder individu willen weten, hebben we dus juist een hoge detectiekans nodig. Vanaf het moment nadat we individuen voor het eerst zien is die ook hoog: de kans dat we een vogel waarvan we weten dat die er is ook zien op een dag is ergens tussen de 80-90%. Maar of dat ook gelijk zo is na aankomst als vogels wat stiller zijn weten we niet. Vandaag vond ik bijvoorbeeld een vliegenvangerman op de terugweg, terwijl ik zeker weet dat een half uur eerder er hier geen vliegenvanger te roepen of te zingen zat. Is die dan net aangekomen, of hield die z’n snavel even en miste ik hem daardoor. Ook de vroegste man die ik op 4 april zag, heb ik drie dagen niet gezien. Deels omdat het koud was (op zondag), maar de afgelopen twee dagen waren de omstandigheden toch heel goed en heb ik hem blijkbaar over het hoofd gezien.

Dat kijken met je oren in het bos is voor mij vast zo goed ontwikkeld, dat als je me een opname laat horen van een bos in de vroege ochtend, ik van alles over dat bos kan zeggen. Bijvoorbeeld of het een naald- of loofbos is, of er veel of weinig ondergroei is, wanneer de opname in het seizoen ongeveer is gemaakt, en zelfs mogelijk of er wel of geen nestkasten hangen. Tegenwoordig heet zo’n opname een soundscape, wat wel een mooie omschrijving is.